H2S ruik je niet altijd en dat maakt dit gas zo gevaarlijk. Waterstofsulfide (H2S) is één van de gevaarlijkste gassen in industriële omgevingen. Het staat bekend om zijn typische geur van rotte eieren. Maar juist dat kenmerk maakt het verraderlijk: bij hogere concentraties verlies je je reukvermogen. Met andere woorden: je ruikt het eerst wél… en daarna niet meer. Terwijl het gevaar alleen maar groter wordt. In dit artikel lees je wat H2S is, waarom het zo gevaarlijk is en hoe je jezelf en je installatie effectief beschermt met betrouwbare H2S-detectie.
Wat is H2S (waterstofsulfide)?
H2S is een kleurloos, zeer giftig en brandbaar gas dat ontstaat bij de afbraak van organisch materiaal zonder zuurstof.
Je komt het onder andere tegen in:
- Riool- en afvalwaterinstallaties
- Olie- en gasindustrie
- Biogasinstallaties
- Petrochemie
- Mestverwerking en agrarische sector
- Opslagtanks en besloten ruimtes
Zelfs in lage concentraties kan H2S gevaarlijk zijn.
Waarom is H2S zo gevaarlijk?
H2S is best een speciaal gas, dat bekend is om de rotte eieren-geur. Het vreemde is dat als er hogere concentraties zijn van 100ppm, je dit helemaal niet meer ruikt. Hoe komt dat? H2S beïnvloedt direct je zenuwstelsel en ademhaling. Het grootste risico? Het gas schakelt je reukvermogen uit bij hogere concentraties.
De theorie
H2S = H2S = Waterstofsulfide = Zwavelwaterstof. De Engelse benaming is Hydrogen Sulfide
H2S is een giftig gas met een sterke geur, dat lijkt op de geur van rotte eieren. Deze herkenbaarheid is door de mens alleen waar te nemen bij lage concentraties. Bij hoge concentraties wordt het menselijk reukorgaan lamgelegd door deze stof, waardoor de geur niet meer wordt waargenomen. Het ontstaat als bepaalde organische stoffen in een zuurstofarme omgeving ontbinden, zoals bijvoorbeeld een modderige sloot of een moeras. Het H2S gas kan dus in aardgas aanwezig zijn, maar ook voorkomen in afvalwaterinstallaties, rioleringen en darmgassen. De concentratie van H2S wordt aangeduid in ppm iparts per million, meer info.
H2S is zwaarder dan lucht en kan daardoor in besloten ruimtes blijven “hangen”, ontsnappen uit een dergelijk ruimte wordt hierdoor zeer bemoeilijkt.
H2S concentratie en effecten
De schadelijke effecten die ontstaan bij blootstelling aan H2S nemen toe naarmate de concentratie van H2S hoger wordt. Een zeer hoge ppm kan zelfs leiden tot directe dood bij inademing. Helaas zijn er meerdere mensen overleden aan het inademen van dit giftige gas, zo ook in mei 2018 bij een mestput in Oldenhove. Detecteren van een dergelijk gas is dus wel degelijk van belang voor mens en dier.
Hieronder een kort overzicht van de hoeveelheid ppm en de gevolgen daarvan:
| PPM Concentratie | Gevolgeffecten bij de mens |
|---|---|
| 0,1 | Geur van het gas is waarneembaar. |
| 1,6 | De MAC, maximaal aanvaarde concentratie, is vastgesteld op 1,6 ppm. Dit is de maximaal toelaatbare gemiddelde grenswaarde over een periode van 8 uur. |
| 5,0 | Rotte eieren geur is goed te ruiken. |
| 50 | Fysieke klachten; schade aan de ogen, ontsteking & irritatie van ademhalingsorganen. |
| 100 | Reukorgaan verlamd. Ademhalingsproblemen worden heviger, vermoeidheid, slaperigheid ontstaat |
| 200 | Bovenstaande effecten worden heviger, je kan lichtschuw worden. Pijn in de neus en andere ademhalingsorganen en zelfs bloedingen met de dood tot gevolg bij blootstelling 4 - 8 uur. |
| 500 | Optreden van longembolie met mogelijk fatale consequenties, bij 0,5 - 1 uur blootstelling. |
| 800 | Dodelijk voor 50% van de mensen bij 0-2 minuten blootstelling. |
| 1000 | Onmiddellijke bewusteloosheid en uitval van de ademhaling, soms na één keer ademhalen. |
Vertrouwen op geur? Dat is levensgevaarlijk
Veel incidenten ontstaan doordat mensen denken dat het “wel meevalt” zodra ze niets meer ruiken. In werkelijkheid kan de concentratie dan al dodelijk zijn.
Zeker in besloten ruimtes of slecht geventileerde omgevingen kan H2S zich snel ophopen. Zonder gasdetectie heb je geen enkele objectieve waarschuwing.
Waar loop je het meeste risico op gevaar door H2S?
Je loopt extra risico in situaties zoals:
- Betreden van besloten ruimtes (tanks, putten, silo’s)
- Onderhoudswerkzaamheden
- Rioolwerk of waterzuivering
- Werkzaamheden in de olie- en gasindustrie
- Biogasinstallaties
In deze omgevingen is continue H2S gasdetectie geen luxe, maar noodzaak.
Alhoewel de giftigheid dus een bezwaar kan zijn voor het gebruik, is het goed om te weten dat H2S ook bescherming kan bieden, bijvoorbeeld bij zuurstofgebrek tijdens een orgaantransplantatie of in het geval van een hoge bloeddruk. Het heeft dus ook nuttige kanten, mits veilig toegepast. In het merendeel van de industrieën waar H2S voorkomt, is het dus belangrijk om de medewerkers te beschermen.
Hoe bescherm je jezelf tegen H2S?
Effectieve bescherming bestaat uit meerdere lagen:
- Continue H2S gasdetectie: Gebruik vaste of draagbare H2S gasdetectoren die continu meten en direct alarm geven bij overschrijding van grenswaarden.
- Persoonlijke gasmeters: Voor medewerkers in risicogebieden is een persoonlijke H2S meter essentieel. Deze waarschuwt met geluid, trilling en visueel alarm.
- Kalibratie en onderhoud: Een gasdetector werkt alleen betrouwbaar als deze regelmatig wordt gekalibreerd en onderhouden.
- Training en bewustwording: Medewerkers moeten weten:
- Wat H2S is
- Waarom geur geen betrouwbare indicator is
- Hoe ze moeten handelen bij alarm
Welke H2S detector past bij jouw situatie?
De juiste oplossing hangt af van:
- De omgeving (ATEX / niet-ATEX)
- Vast of mobiel gebruik
- Continue monitoring of tijdelijke werkzaamheden
- Integratie met bestaande veiligheidssystemen
Bij Hitma helpen we je met:
- Advies op basis van jouw risicoanalyse
- Levering van betrouwbare H2S detectiesystemen
- Onderhoud, kalibratie en service
- Training en ondersteuning
Neem H2S nooit licht op
H2S is niet alleen gevaarlijk vanwege zijn giftigheid, maar vooral omdat het je waarschuwingssysteem (je reuk) uitschakelt.
Wil je weten hoe je jouw medewerkers en installatie optimaal beschermt tegen H2S? Neem dan contact met mij op.
Of bekijk direct onze onze oplossingen voor H2S-gasdetectie.
Peter Adema Specialist Gas- en vlamdetectie
Leer mij kennen via mijn persoonlijke pagina. Voor vragen over dit onderwerp mag je mij altijd even mailen of bellen via +31 (0)6 83 92 93 82.
Of plan direct een afspraak in mijn agenda, ik maak graag tijd voor veiligheid.
